Ở các cây xăng ta thường nhìn thấy ghi các con số 83 ,90 ,92 các số đó có nghĩa gì vậy?
Các con số ghi đó chính là chỉ số octan của các loại xăng.
Chỉ số octan là một đặc trưng định lượng quy ước về chất lượng nhiên liệu cho động cơ đốt trong,dựa trên khả năng kích nổ của nó.Ví dụ, người ta trộn nhiên liệu với một lượng chất oxi hoá cần thiết, đặt vào một xilanh dài và chắc chắn rồi đốt một đầu.Phản ứng oxi hoá bắt đầu lan truyền trong xilanh với tốc độ 10-20 m/s. Do một nguyên nhân nào đó, các peroxit xuất hiện trong hỗn hợp, tác dụng giống như một chất xúc tác. Tốc độ phản ứng tăng lên, áp suất và nhiệt độ cũng tăng lên theo, phản ứng trong xilanh nhanh lên hàng trăm lần và trở nên không điều khiển được. Kết quả là…..bùm, xilanh bị nổ!
Đối với động cơ đốt trong,hiện tượng kích nổ đương nhiên là có hại: sóng nổ phá huỷ xilanh, vòng đệm và van, động cơ bị quá nhiệt và mau chóng bị hỏng. Cho nên một trong những nhiệm vụ quan trọng là tạo ra những nhiên liệu mới cho động cơ khó bị kích nổ. Các nhà bác học đã làm sáng tỏ rằng:các loại nhiên liệu có chứa nhiều hiđrocacbon mạch thẳng, không phân nhánh dễ bị kích nổ nhất. Độ ổn đinh của xăng đối với hiện tượng kích nổ được đánh giá theo thang octan và đặc trưng bằng chỉ số octan như đã nói!
Chỉ số octan được định nghĩa: ” Một nguyên liệu có chỉ số octan là X nếu trong động cơ CFR ( Cooperative Fuel Reasearch _ động cơ chuẩn) nó gây nên tiếng lách cách tương đương với tiếng lách cách nghe thấy của một hỗn hợp gồm X% iso octan và ( 100-x)% n-heptan. Hay nói cách khác chỉ số octan của xăng là phần trăm iso-octan trong hỗn hợp iso-octan và n-heptan mà nó có điểm nổ của xăng phải nghiên cứu trong cùng điều kiện thí nghiệm
Ngược lại với chỉ số octan là chỉ số xetan. Yêu cầu đối với nhiên liệu của động cơ điezen là nhiệt độ tự bốc cháy thấp, thời gian chậm bốc cháy càng ngắn, động cơ làm việc càng tốt. Các hiđrocacbon có nhiệt độ tự bốc cháy cao do đó không thích hợp. Các parafin có nhiệt độ tự bốc cháy thấp làm tăng chất lượng của nhiên liệu. n-Xetan C13H34 là nguyên liệu lý tưởng cho động cơ điezen nên người ta quy ước lấy xetan làm chuẩn và quy định chỉ số là 100, còn β-metylnaphtalen là tồi nhất, quy định là 0. Để đánh giá chất lượng của động cơ điezen người ta dùng chỉ số xetan, là hàm lượng % (tính theo thể tích) của xetan trong hỗn hợp với β-metylnaphtalen
Leave a Reply