Tháng 7/1945 người Mỹ cho nổ thử quả bom nguyên tử đầu tiên với niềm tin rằng còn lâu mới có nước nào sánh kịp họ về bom nguyên tử. Nhưng không ngờ sau đó chỉ chừng hơn 4 năm, tức vào năm 1949, Nga đã cho nổ quả bom nguyên tử copy được từ công thức chế tạo bom nguyên tử của Mỹ. Và người tiết lộ thông tin bí mật này chính là một nhà vật lý nghiên cứu về bom nguyên tử cho Anh – Mỹ.
Chiếc phong bì bí ẩn
Một ngày nắng rực rỡ tại New Mexico (Mỹ). Mặt trời chói chang chiếu xuống các tòa nhà, khiến mọi người khó có thể đi lại ngoài đường nếu không mang kính râm. Trên một cây cầu nhỏ ở trung tâm Santa Fe, có hai người đàn ông gặp nhau. Một mặc áo cộc và quần ka – ki, dáng người mảnh khảnh. Một người thấp đậm, đầu đội mũ phớt và mặc áo mưa dù trời không mưa. Họ cùng nhau đứng trên cây cầu và tất nhiên chẳng ai để ý tới họ khi họ chỉ nằm trong số rất nhiều người lạ mặt xuất hiện ở Santa Fe những năm chiến tranh. Tuy nhiên, cuộc gặp này không bình thường, nhiệm vụ của hai người đàn ông là giao một chiếc bì thư, trong đó chứa đựng những yếu tố căn bản của việc chế tạo bom nguyên tử. Đây cũng không phải là lần đầu tiên hai người gặp nhau. Năm hoặc sáu lần trước, trên cây cầu tại Santa Fe, người đàn ông gầy mảnh đưa cho người thấp đậm một chiếc phong bì khác chứa đựng tài liệu khoa học. Cũng có những cuộc gặp ở New York. Hầu hết là rất ngắn, chỉ vài phút. Họ thực sự không biết rõ về nhau. Người đưa thư thấp đậm chỉ biết được gọi là “Raymond”. Tại New York, bốn ngày sau cuộc gặp ở Santa Fe, người đưa thư mang chiếc phong bì tới đầu mối liên lạc người Nga.
Một tháng sau cuộc gặp ở Santa FeM, vào tháng 7/1945, vụ thử sức công phá của quả bom nguyên tử đầu tiên đã diễn ra ở sa mạc New Mexico. Một tháng sau, tháng 8/1945, nước Mỹ đã thả quả bom nguyên tử xuống thành phố Hiroshima, Nhật Bản. Sau đó, vào ngày 23/9/1949, Tổng thống Mỹ Truman tuyên bố Liên Xô đã làm phát nổ một quả bom nguyên tử. Đây là một sự kiện lạ bởi các nhà khoa học Mỹ trước đó đã quả quyết rằng, việc phát triển bom nguyên tử ở Nga phải mất thời gian lâu hơn nữa.
Vài tháng sau khi Nga tiến hành thử nghiệm bom nguyên tử, một nhà vật lý người Anh làm việc cho Dự án Manhattan phát triển bom nguyên tử của Mỹ tại Los Alamos, New Mexico, khi ấy là trợ lý giám đốc dự án bom nguyên tử Anh tại Harwell ở Anh thú nhận rằng, anh đã chuyển các bí mật nguyên tử cho người Nga. Anh là Klaus Emil Fuchs, người đàn ông cao gầy trong các cuộc gặp trên cây cầu. Klaus Emil Fuchs được coi là một trong những điệp viên nguyên tử quan trọng nhất trong lịch sử.
Những bí mật được trao đi
5 năm trước cuộc gặp định mệnh tại Santa Fe năm 1940, Klaus Fuchs bị giam trong một nhà tù ở khu đất khô cằn ở Canada. Nước Anh quyết định rằng, mọi người Đức đều là nguy cơ an ninh, và Klaus là nạn nhân của những lo lắng ấy. Cuộc sống chỉ có đi lại và đọc sách, không liên lạc với bất cứ ai ở thế giới bên ngoài. Nếu không có những món quà là các tài liệu khoa học từ Isaac Halperin, người anh chưa từng gặp mặt, Fuchs có thể đã tự sát, giống như những người bạn tù. Nhà cầm quyền Canada cấp cho anh những điếu thuốc ít ỏi, Fuchs hút thường xuyên khi anh đi lại và đọc sách. Đột nhiên, vào một ngày tháng 12, Fuchs được thả tự do. Người tù Đức muốn trở lại Anh. Rất nhiều người trong số họ có học vấn cao. Chín tháng sau, Klaus Fuchs cuối cùng đã được phép trở lại công việc anh chuẩn bị từ bấy lâu nhà vật lý lý thuyết và làm việc cho dự án mang tên “Tube Alloys”, một dự án bom nguyên tử của người Anh.
Điều anh không thể hiểu là tại sao, Anh, Mỹ và Canada có thể chia sẻ thông tin về việc phát triển một loại vũ khí hùng mạnh, nhưng lại giấu kín một đồng minh khác, đó là Liên Xô. Rõ ràng là người Anh và người Mỹ không có ý định để Đức và Nga tự đánh lẫn nhau. Anh tin, sứ mệnh bảo vệ loài người nằm chính ở sự thành công của chủ nghĩa cộng sản, chứ không phải hệ thống tư bản. Anh cũng giống như những người bạn Anh của mình, nhưng anh tin, những người bạn Nga vô hình đang đấu tranh cho một thế giới tốt đẹp hơn. Anh thấy phải làm điều gì đó.
Một buổi sáng, Fuchs tới sân ga Paddington của London, đi bộ gần một cây số tới Đại sứ quán Nga và yêu cầu được gặp tùy viên quân sự. Một người đàn ông cao, lịch sự đã gặp anh, chỉ dẫn anh tới khu vực riêng của mình và hỏi có thể làm gì giúp anh. Tùy viên quân sự, Jurgen Kuczynski, chính xác là một người đàn ông trong tòa đại sứ mà Fuchs từng hình dung. ông chính là một điều phối viên các hoạt động điệp viên tại Anh, thành viên của Ban Giám đốc Tình báo quân sự. Sự nghiệp điệp viên của Klaus Fuchs bắt đầu.
Tùy viên nói với Fuchs rằng, một cô gái từ Banbury sẽ liên lạc với anh.
Giữa năm 1942, sau khi Klaus gia nhập Tube Alloys, những cuộc gặp với cô gái từ Banbury bắt đầu. Cho dù Klaus không quan tâm lắm nhưng “Cô gái từ Banbury” đích thực là chị của Jurgen Kuczynski tên là Ursula. Theo đúng cách hoạt động điệp viên, những cuộc gặp đều bí mật và rất ngắn gọn. Đầu tiên, Klaus chỉ lướt qua mọi thông tin về công việc nghiên cứu khoa học của anh, đưa cho Ursula bản copy tài liệu nghiên cứu.
Sau đó, Klaus trở thành một công dân Anh khi sự nghiệp điệp viên vừa bắt đầu. Và Klaus được cử tới Mỹ như một trong những người đại diện của nước Anh trong dự án hợp tác sản xuất bom nguyên tử. Anh đến Mỹ và ngay khi vừa ổn thỏa chỗ nghỉ ngơi trong một khách sạn nhỏ ở Mỹ, anh có một cuộc gặp với người đàn ông có tên là Harry Gold, người mà Klaus chỉ biết gọi là Raymond. Trước khi rời Anh, Klaus đã được chỉ dẫn cách tiếp xúc với chỉ huy ở Mỹ. Vài tháng trước khi tới Mỹ, anh đã cung cấp các thông tin mới với chỉ huy Liên Xô, Ursula. Anh ngày càng đi sâu hơn vào sứ mệnh điệp viên. Theo lời hẹn, Klaus gặp một người đàn ông ở New York City, ở một điểm hẹn trước, mang theo một quyển sách bìa màu vàng. Người liên lạc của anh sẽ mang theo một gói bọc giấy nâu và buộc dây xung quanh. Họ sẽ đến một nơi khác theo địa điểm hẹn trước, và bắt đầu liên lạc.
Thông tin tới Harry Gold trở nên chi tiết hơn. Gold nhận chỉ thị yêu cầu Klaus những thông tin đặc biệt, câu hỏi đến từ các nhà khoa học Nga tới KGB, và người chỉ huy Yakovlev. Thông qua việc trả lời các câu hỏi, Klaus có thể cung cấp chi tiết hơn về việc chế tạo nguyên liệu hạt nhân. Việc tách Uranium 238 thành Uranium 235, rồi đến Plutonium, đã thành công hơn hẳn kết quả mà người Nga có thể hình dung. Đây là vật chất cơ bản để làm bom nguyên tử. Và tháng 6/1945, Klaus tới Sante Fe trong một chiếc xe cũ mượn của cộng sự. Anh đi tới cây cầu ở Sante Fe nơi Harry Gold đang chờ đợi. Những bí mật lại được trao đi.
Phiên tòa lịch sử
Chỉ vài tháng sau khi người Nga tiến hành thử bom nguyên tử, Klaus thú nhận rằng chính anh ta đã chuyển các bí mật về bom nguyên tử cho người Nga. Ba ngày sau, tại Văn phòng Chiến tranh, Fuchs đã mô tả cho Perrin, ông chủ và cũng là người bạn cũ của anh ta, tài liệu mà anh ta đã chuyển cho Ursula Kuczynski và Harry Gold. Chính xác là K.Fuchs đã đưa cho người Nga các sơ đồ chế tạo bom nguyên tử. Vào ngày 2/2/1950, Leonard Burt, lãnh đạo Scotland Yard, đã buộc tội Fuchs và đọc lệnh bắt anh ta. Ngày tiếp theo tại phiên tòa diễn ra ở vùng Bow Street, Klaus Fuchs đã bị buộc tội. Nhưng khi quan tòa hỏi bất kì câu hỏi nào, anh ta đều bình thản đáp rằng anh ta không biết gì hết. Vì lí do này mà anh ta bị đưa vào trại giam để tiếp tục điều tra cho đến khi diễn ra phiên tòa sơ thẩm vào tuần tiếp theo. Fuchs bị xét xử tại Old Bailey, đây là tòa án nổi tiếng nhất nước Anh. Công tố viên trưởng của tòa án là Attorney General Hartley Shawcross, người rất nổi tiếng trong phiên tòa xét xử tội phạm chiến tranh Nuremberg Nazi. Phiên tòa có rất nhiều thành viên của hoàng gia, phóng viên báo chí, truyền hình và những kẻ hiếu kì tham dự. Quan sát viên của phía Mỹ cũng có mặt tại phiên tòa. Không có tài liệu khoa học nào bị tiết lộ và luật sư bào chữa không đưa ra bằng chứng nào. Thẩm phán Goddard tuyên án: “Klaus Fuchs đã phản bội lại nước Anh bằng hành động tiết lộ bí mật. Anh ta đã có hành vi gây thiệt hại cho lợi ích của cả nước Anh và nước Mỹ mà không thể cứu vãn được. Theo luật pháp, anh ta chỉ bị phạt tù chứ không thể bị kết án tử hình. Do vậy, hội đồng xét xử của phiên tòa này đã kết án anh ta ở mức hình phạt tù cao nhất theo luật định, đó là phạt tù 14 năm”.
Theo lời tuyên án này, Klaus Fuchs bị đưa vào nhà tù Briston. Anh ta luôn giữ được vẻ bình thản cho đến lúc chết. Đó là ngày 28/1/1988, Klaus Fuchs từ giã cõi đời ở tuổi 76.
Sưu tầm
Leave a Reply