Dưới góc nhìn của chuyên gia, việc thống nhất một kỳ thi quốc gia chung để làm cơ sở xét tốt nghiệp và tuyển sinh ĐH-CĐ còn tiềm ẩn nhiều điều đáng lo ngại.
Liệu có tinh gọn, đỡ tốn kém?
Việc thống nhất một kỳ thi quốc gia chung vào năm 2015 nhằm hướng tới mục tiêu đổi mới, giảm tải cho vấn đề thi cử và đặc biệt giảm gánh nặng chi phí cho khâu tuyển sinh. Tuy nhiên nó có thật sự tinh gọn và đỡ tốn kém?
GS Nguyễn Minh Thuyết, nguyên Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa – Giáo dục – Thanh niên, thiếu niên và nhi đồng của Quốc hội cảnh báo: Không nên nghĩ rằng gộp 2 kỳ thi làm một sẽ giải quyết được 2 vướng mắc lớn hiện nay là kỳ thi tốt nghiệp phổ thông còn nhiều tiêu cực, không đánh giá được chính xác kết quả học tập của học sinh và tổ chức 2 kỳ thi riêng rẽ rất cồng kềnh, tốn kém.
Về những hiện tượng tiêu cực trong kỳ thi tốt nghiệp phổ thông, năm 2004, dư luận đã lên án nhiều khi chứng kiến cảnh bắc thang trèo tường ném đáp án vào phòng thi hay bắc loa đọc đáp án cho thí sinh.
Nay những hiện tượng vi phạm pháp luật trắng trợn như vậy đã chấm dứt, nhưng vẫn còn chuyện xuê xoa, dễ dãi và nhiều hành vi tiêu cực khác. Kết quả là sau kỳ thi “2 không” nghiêm khắc năm 2007, mọi việc lại gần như quay về chỗ cũ. Có tỉnh năm 2007 chỉ có dưới 20% học sinh tốt nghiệp, ngay năm sau đã lên đến trên 80% và bây giờ cũng trên 90% học sinh đỗ tốt nghiệp như nhiều địa phương khác. Không ai tin có phép thần nào khiến chất lượng giáo dục thay đổi nhanh đến như vậy.
Việc gộp 2 kỳ thi thành 1 kỳ thi quốc gia tự thân nó không giải quyết được những hiện tượng tiêu cực hay bệnh thành tích ở kỳ thi tốt nghiệp phổ thông hiện nay.
Kỳ thi “2 trong 1” cũng không giải quyết được chuyện cồng kềnh, tốn kém. Kết quả của kỳ thi quốc gia này chỉ là căn cứ để các trường ĐH, CĐ tuyển sinh. Các trường có quyền tổ chức thêm một kỳ thi riêng, nếu cần thiết.
Cồng kềnh vẫn cồng kềnh, tốn kém có thể hơn vì nếu thí sinh muốn thi nhiều trường thì sau kỳ thi quốc gia có thể còn phải dự 2-3 kỳ tuyển sinh riêng của các trường ĐH,CĐ.
Lựa chọn hướng giải quyết
Cũng theo GS Nguyễn Minh Thuyết, cần giao việc tổ chức thi tốt nghiệp phổ thông cho các tỉnh, thành (xin lưu ý là giao cho các tỉnh, thành, chứ không phải giao cho các sở GD-ĐT, vì đây là việc quốc gia, chứ không phải việc riêng của ngành giáo dục) và giao việc tuyển sinh cho các trường ĐH, CĐ tự quyết. Tuy nhiên, nếu giới hạn câu chuyện trong phạm vi đề án gộp 2 kỳ thi thành 1 kỳ thi quốc gia thì để khắc phục những hạn chế này cần có cách ra đề, tổ chức thi thích hợp.
Các bài thi trong kỳ thi chung sẽ không kiểm tra kiến thức, kỹ năng từng môn riêng rẽ mà là bài thi liên môn, ví dụ: Bài thi các môn khoa học tự nhiên, trong đó có câu hỏi riêng về kiến thức lý, hóa, sinh và những câu hỏi tổng hợp kiến thức, kỹ năng từ cả 3 môn để đánh giá năng lực tổng hợp của thí sinh.
Mỗi đề thi cần có 2 phần: Phần cơ bản phục vụ xét tốt nghiệp và phần có tính phân loại để làm căn cứ tuyển sinh ĐH, CĐ. Đề thi cũng phải dần dần nâng mức yêu cầu lên. Ví dụ, ngoại ngữ phải là môn thi bắt buộc. Học sinh VN tốt nghiệp cần đạt chuẩn ngoại ngữ như một số nước phát triển trong khu vực. Chẳng hạn, tiếng Anh không được như Singapore thì ít nhất cũng phải ngang học sinh Thái Lan, Malaysia.
Cách tổ chức và yêu cầu đối với môn thi, đề thi như vậy sẽ góp phần cải thiện khả năng đánh giá chính xác kết quả dạy và học tập ở trường phổ thông.
Còn để giảm bớt áp lực phát sinh tiêu cực, có thể tổ chức thi 2 lần trong năm, thậm chí nhiều lần hơn. Học sinh khi đó sẽ không có tâm lí buộc phải đỗ, thầy cô cũng bớt xuê xoa, cả nể. Chuyện đâu đó phải đóng “tiền chống trượt tốt nghiệp” cũng sẽ giảm.
Nhưng khi đã có tới 2 kỳ thi trong năm trở lên thì nên giao nhiệm vụ tổ chức thi cho một cơ quan hoặc tổ chức khảo thí độc lập. Bởi vì nếu Bộ GD-ĐT quanh năm phải lo chuyện thi cử thì sẽ khó hoàn thành các nhiệm vụ của cơ quan quản lý nhà nước ở Trung ương.
Hiện nay ở nước ta chưa có ai chịu đứng ra lập những tổ chức khảo thí độc lập như vậy, vì làm thì lợi nhuận ít, trách nhiệm nhiều, lại dễ “gây thù chuốc oán”. Thông thường, những việc hữu ích mà xã hội “chê” thì Nhà nước phải làm.
GS Thuyết đưa ra 2 hướng giải quyết vấn đề này: Một là Nhà nước cho thành lập cơ quan khảo thí quốc gia; cơ quan này có thể dựa trên nòng cốt ban đầu là Cục Khảo thí của Bộ GD-ĐT hiện nay nhưng độc lập với tất cả các bộ để đảm bảo tính khách quan trong đánh giá. Cách thứ hai là giao cho những trường ĐH lớn thành lập các tổ chức khảo thí để gánh vác trách nhiệm này.
Để giảm bớt cồng kềnh, tốn kém do có nhiều kỳ sát hạch riêng của các trường ĐH, CĐ, nên khuyến khích các trường tổ chức thành cụm thi để thí sinh khỏi phải thi nhiều lần ở nhiều trường./.
Theo Thethaohangngay
Leave a Reply