Giải đáp hóa học: Tính lưỡng tính là gì?

Tính lưỡng tính là gì?

Lưỡng tính là khả năng của một số chất tùy theo điều kiện mà thể hiện tính chất axit hoặc tính chất bazơ, tạo ra muối khi tác dụng với axit cũng như khi tác dụng với bazơ. Ví dụ:

Al₂O₃  +  6HCl → 2AlCl₃  +  3H₂O

Al₂O₃  +  2NaOH  →  2NaAlO₂  +  H₂O

Zn(OH)₂  +  2HNO₃  →  Zn(NO₃)₂  +  H₂O

Zn(OH)₂  +  2KOH  → K₂ZnO₂  +  2H₂O

Al₂O₃, Zn(OH)₂,…đều là các chất có tính lưỡng tính.

Nói rằng chất có tính lưỡng tính tác dụng được với axit và bazơ; vậy nói ngược lại, chất tác dụng với axit và bazơ là chất có tính lưỡng tính có đúng không?

Không nên nói ngược lại! Chất có tính lưỡng tính khi tác dụng với axit hoặc bazơ gây ra phản ứng trung hòa; nhưng nhiều loại hợp chất khi tác dụng với axit hoặc bazơ không gây ra phản ứng trung hòa. Đa số các muối tác dụng với axit tạo ra muối và axit hoặc tác dụng với bazơ tạo thành muối và bazơ.

Ví dụ:

CuCl₂  +  H₂SO₄  →  CuSO₄  +  2HCl

CuCl₂  +  2NaOH  →2NaCl  +  Cu(OH)₂

Như vậy, tùy theo bản chất của phản ứng mà xác định chất có tính lưỡng tính hay không!

Oxi lưỡng tính là gì?

Những oxit kim loại có khả năng tạo muối khi tác dụng với axit (hoặc oxit axit) cũng như khi tác dụng với bazơ (hoặc oxit bazơ) gọi là oxit lưỡng tính.

Thường gặp là các oxit: ZnO, Al₂O₃, Fe₂O₃, Cr₂O₃, SnO, PbO, SnO₂, PbO₂, MnO₂,…

Ví dụ:   Al₂O₃  +  6HCl  → 2AlCl₃  +  3H₂O

Al₂O₃  +  6NaOH  +  3H₂O  → 2Na₃[Al(OH)₆]

Tính hai mặt này không phải thể hiện như nhau đối với mọi oxit lưỡng tính, tùy theo nguyên tố kết hợp mà thể hiện ở mức độ khác nhau. Ví dụ: ZnO dễ tan trong axit cũng như trong dung dịch kiềm; Fe₂O₃ có tính bazơ trội hơn nên dễ tan trong axit, tính axit chỉ thể hiện khi tác dụng với kiềm ở nhiệt độ cao nhưng với SnO₂ thể hiện tính axit cao hơn tính bazơ.

Tổng hợp