Trước hết xin lược kể một câu chuyện có thực. Chúng tôi học ở Trường ĐH Sư phạm Vinh vào những năm 1974-1978. Thời ấy, mỗi sinh viên được cấp 15kg lương thực/tháng (với 10kg gạo và 5kg ngũ cốc “độn” như: Ngô răng ngựa hoặc bo bo). Thức ăn thì thiếu thịt cá mà chủ yếu là rau với nước mắm “sáng chế” bằng gạo rang hòa với nước muối. Vậy mà thầy và trò vẫn dạy rất thật, học rất thật. Tất cả đều vượt khó, nỗ lực phấn đấu có chất lượng hai tốt: Dạy tốt – học tốt. Thực tế, các thầy giáo có người nhà ngồi học trong lớp, cùng khoa. Đó là: Chồng dạy vợ, anh dạy em, chú dạy cháu… Mỗi kỳ thi hết học phần hoặc thi tốt nghiệp, ai thiếu điểm đều phải thi lại, không có sự “lợi dụng” hoặc xin điểm của các thầy ở bộ môn khác. Nhà trường – thầy và trò nghiêm túc đến “dễ sợ”. Hiện nay có người nói rằng: “Ngành giáo dục giống như người đang in bạc giả”. Nói vậy không hẳn là đúng nhưng khiến thầy và trò cùng toàn xã hội phải suy ngẫm. Cái giả, cái thật đối kháng thành trận tuyến phải đấu tranh quyết liệt. Cái thật thì khỏi phải bàn. Còn cái giả thì đủ thứ: Giả dối, lừa dối, gian lận, gian dối… làm cho những ai có tâm huyết đều bức xúc, căm phẫn trước hành vi của những kẻ thiếu tự trọng và không biết xấu hổ.
Không ít người học giả nhận bằng thật để thăng tiến trên con đường danh vọng. Các giáo sư “dỏm”, tiến sĩ “giấy” không có công trình khoa học nào đáng giá chứ chưa nói là sáng giá. Tỷ lệ giáo sư, tiến sĩ trên đầu người của Việt Nam cao hơn so với nước Mỹ thật không đáng tự hào mà nên xem lại.
Tôi nghĩ: Về phía chủ quan thì những người làm công tác giáo dục cần có tính tự trọng. Còn khách quan thì Nhà nước cần có chính sách đãi ngộ thích đáng. Đồng lương của giáo viên đủ sống rồi sẽ không có việc chạy theo thành tích có những ảnh hưởng tiêu cực đến công tác giáo dục.
Đinh Quang Thúy
(đường Phạm Văn Bạch, Q.Tân Bình, TP.HCM)
Có yêu nghề mới có thể dạy thật
Theo tôi, dạy thật là trước hết người thầy phải có trách nhiệm với tiết dạy của mình, phải gây hứng thú, tạo không khí sinh động cho lớp học. Dạy học không phải là khoán thời gian hay là khoán công việc. Dạy để đạt được mục tiêu kiến thức, xây dựng cho học sinh kĩ năng học tập và có thái độ đúng đắn trong môn học của mình. Do đó, để dạy thật, giáo viên phải có sự đầu tư cho tiết dạy, chuẩn bị tốt “kịch bản” cho bài giảng của mình; dạy không đối phó, luôn dạy bằng chính cái tâm của người thầy. Người thầy có yêu nghề mới có thể dạy thật bằng tinh thần trách nhiệm của mình. Và có thương yêu học trò mới có trách nhiệm và quan tâm đến các em dù chỉ là một bài học nhỏ.
Còn về học thật, đó là học không phải vì cha mẹ, thầy cô hay vì điểm số mà học để chiếm lĩnh tri thức và không ngừng nâng cao giá trị bản thân. Muốn vậy, học sinh phải xây dựng được cho mình mục tiêu và động cơ học tập đúng đắn. Theo tôi, với mỗi tiết học trên lớp, học sinh phải có ít nhất một đến hai tiết tự học, tùy theo nội dung môn học. Tự học sẽ làm cho các em tự tin hơn và có thời gian tìm tòi khám phá hơn nhiều. Tuy nhiên, thực tế vẫn còn khó khăn, chương trình hiện nay theo tôi còn khá nặng, phân phối chương trình chưa cho phép giáo viên chủ động trong các hoạt động giảng dạy của mình. Những quy định đôi khi còn quá cứng nhắc nên kìm hãm sự sáng tạo của thầy và trò. Quan trọng hơn là áp lực thi cử, điểm số làm cho học sinh học đối phó, học không thật.
Chương trình nặng, áp lực thi cử, chỉ chú trọng dạy và học những gì thi cũng làm cho thầy và trò xa rời con đường dạy thật – học thật. Để quá trình dạy thật – học thật được diễn ra đúng nghĩa, theo tôi, khâu kiểm tra đánh giá là quan trọng nhất. Kiểm tra đánh giá như thế nào thì dạy và học sẽ theo hướng đó! Cách kiểm tra, đánh giá và thi cử được đổi mới sẽ thúc đẩy dạy thật – học thật.
Để giáo dục học sinh học thật, nhà trường cần xác định cho các em 4 mục tiêu học tập là: Học để biết, học để làm người, học để chung sống, học để hội nhập chứ không phải mục đích duy nhất là học để thi.
Bên cạnh đó, ngành giáo dục cần quan tâm tới chế độ đãi ngộ nhà giáo để thầy cô yên tâm công tác, đó cũng là cách để họ hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ, không vướng bận nhiều đến chuyện cơm áo hàng ngày.
Nguyễn Hùng Khương
(Phó hiệu trưởng Trường THPT Bùi Thị Xuân, TP.HCM)
Học thật + thi thật + điểm thật = giá trị thật
Năm học lớp 9, lớp chúng tôi có ba bạn được bồi dưỡng thi học sinh giỏi môn vật lý cấp huyện. Những năm trước, trường chúng tôi ít khi có học sinh đoạt giải học sinh giỏi cấp huyện, ấy thế mà năm đó, ba bạn đi thi đều đậu cả ba.
Vào giờ chào cờ, sau khi tuyên dương ba học sinh đạt giải, Ban giám hiệu thật sự hãnh diện vì thành tích mà nhà trường vừa mới đạt được. Niềm kiêu hãnh đó vui lây sang lũ học trò chúng tôi. Cả lớp, cả khối đều tự hào với đỉnh cao thành tích đó. Nhưng buồn thay, ngờ đâu đó lại là thành tích ảo.
Sau này bức màn bí mật đã được vén lên. Bạn tôi cho hay, sở dĩ cả ba đều đạt giải vì trường có giáo viên dạy bộ môn vật lý tham gia chấm thi. Trước lúc đi thi, các bạn đã được nhà trường và giáo viên bộ môn “dặn dò” rất kĩ về việc đánh kí hiệu vào bài làm để giáo viên chấm thi biết bài làm của học sinh trường mình. Thế là “cầu được ước thấy”.
11 năm gắn bó với sự nghiệp trồng người, tôi rất ghét thành tích ảo. Tôi luôn dạy cho học trò giá trị thật của việc dạy và học bằng một bài toán đơn giản: “Học thật + thi thật + điểm thật = kết quả đáng tự hào của người học sinh”.
Dù điểm không cao nhưng do mình làm ra còn cao quý gấp bội so với điểm cao mà giá trị ảo.
Tôi rất mong muốn rằng, môi trường giáo dục cần phải là môi trường đào tạo giá trị thật, giá trị đẹp, bởi đây chính là cái nôi nuôi dưỡng tâm hồn và trí tuệ cho tương lai của nước nhà. Chúng ta hãy đào tạo học sinh thực sự thành nhân và thành danh, hướng các em sống đẹp trước khi các em bước vào đời.
Thái Hoàng
(giáo viên Trường THPT Thành Nhân, TP.HCM)
Leave a Reply