 PGS.TS Vũ Thị Thu Hà cùng đồng nghiệp làm việc tại phòng nghiên cứu |
| Ảnh: Nguyễn Á |
Ước mơ và say mê nghiên cứu khoa học
Khi được hỏi, tại sao chị lại chọn học trường vốn chỉ dành cho sinh viên nam, PGS.TS Vũ Thị Thu Hà chân thành bộc bạch, xưa nay, nghiên cứu khoa học vẫn được coi là lĩnh vực thống trị của nam giới, nhưng với tính cách ngang bướng, nam tính (chị tự nhận mình như vậy), tôi đã quyết tâm thi vào Trường Đại học Bách khoa Hà Nội. Và có lẽ ít người biết rằng, động lực giúp chị thi đỗ vào trường mình yêu thích lại được xuất phát từ một ước mơ từ thời ấu thơ: “từ khi cắp sách tới trường, tôi đã luôn hình dung trong đầu lớn lên sẽ trở thành nhà khoa học làm việc trong phòng thí nghiệm”- chị Hà cho biết.
Theo học ngành công nghệ hữu cơ hóa dầu, ngay khi ra trường, cô tân sinh viên Thu Hà được nhận vào làm việc tại Viện Hóa học Công nghiệp Việt Nam. Năm 1996, chị du học tại Pháp với suất học bổng của Trung tâm Nghiên cứu Khoa học quốc gia Pháp, và trong ba năm đã xuất sắc hoàn thành cả luận án thạc sĩ và tiến sĩ.
Trở về nước, nhận thấy khoảng cách khá lớn giữa điều kiện nghiên cứu cũng như những khó khăn nhất định trong việc tìm hướng nghiên cứu, nguồn tài trợ nghiên cứu chị quyết định quay trở lại Pháp thực tập sau tiến sĩ vào năm 2001.
Trong suốt những năm tháng công tác tại Viện Hóa học Công nghiệp Việt Nam cho đến nay, PGS.TS Vũ Thị Thu Hà đã chủ trì 19 đề tài và tham gia 12 đề tài nghiên cứu cấp Nhà nước, cấp bộ và tập đoàn. Chị đã nghiên cứu thành công nhiều quy trình công nghệ như sản xuất nhiên liệu sinh học, dung môi sinh học, sorbitol, vật liệu xúc tác dị thể cấu trúc nano, tạo ra các sản phẩm thân thiện với môi trường, phục vụ phát triển bền vững. Trong số này, quy trình công nghệ sản xuất nhiên liệu sinh học và sản xuất sorbitol đã chứng minh tính hiệu quả kinh tế, kỹ thuật cao và được ứng dụng nhiều trong đời sống.
Trở về cống hiến và thành công
Vẻ đẹp quyến rũ và sức hấp dẫn của nước Pháp tráng lệ không níu được chân chị khi chị quyết định quay trở về cống hiến cho quê hương. Năm 2003, Viện Hóa học Công nghiệp Việt Nam bắt đầu triển khai dự án xây dựng Phòng Thí nghiệm trọng điểm công nghệ lọc hóa dầu. Lãnh đạo Viện đã kỳ vọng và giao cho chị trách nhiệm lớn tại phòng thí nghiệm này ngay khi chị kết thúc khóa thực tập sau tiến sĩ tại Pháp.
Quy trình công nghệ sản xuất nhiên liệu sinh học và sản xuất sorbitol do chị nghiên cứu đã được đăng ký bảo hộ độc quyền tại Cục Sở hữu trí tuệ Việt Nam. Quy trình công nghệ sản xuất nhiên liệu sinh học biodiesel được Bộ KH – CN chọn trưng bày và giới thiệu như thành tựu KHCN Việt Nam tại Triển lãm Thành tựu kinh tế – xã hội Việt Nam và Thăng Long – Hà Nội 2010, nhân dịp Đại lễ 1000 năm Thăng Long – Hà Nội.
Trên cơ sở các kết quả nghiên cứu đã đạt được, hiện tại, Dự án Nhà máy sản xuất biodiesel công suất 30.000 tấn/năm và Dự án Xây dựng nhà máy sản xuất sorbitol từ tinh bột sắn công suất 20.000 tấn/năm đang được triển khai ở giai đoạn lập báo cáo nghiên cứu khả thi.
Bên cạnh đó, quy trình công nghệ sản xuất dung môi sinh học (với thành phần chính là metyl este dầu thực vật và este etyl lactate từ các nguồn nguyên liệu nông nghiệp) thay thế dần các dung môi dầu mỏ độc hại, ô nhiễm môi trường, mang tính mới, sáng tạo cao và rất độc đáo. Điều đáng chú ý là giá trị khoa học và thực tiễn của đề tài đã được nước Pháp cấp bằng độc quyền sáng chế. Trung tâm Nghiên cứu quốc gia Pháp đã đồng ý bỏ kinh phí để đăng ký độc quyền sáng chế này vì nó thu hút được sự quan tâm của nhiều hãng công nghiệp. Các hãng công nghiệp của Pháp đã chọn đề tài này là 1 trong 5 sáng chế của ngành Hóa học quốc tế để tiếp tục đầu tư nghiên cứu, hoàn thiện công nghệ trước khi đưa vào ứng dụng rộng rãi trong thực tế.
Nói về thành công của mình, PGS.TS Vũ Thị Thu Hà khiêm tốn cho rằng, làm khoa học mà thành công thì là thành quả của cả một tập thể. Không một cá nhân nào một mình làm khoa học được cả. Hơn hết chị may mắn có một “hậu phương” vững chắc. Mặc dù không làm nghiên cứu khoa học nhưng chồng chị luôn lắng nghe, cảm thông với công việc, động viên chị mọi lúc, mọi nơi. Hai con chị cũng rất biết chia sẻ công việc với mẹ, nhiều khi chờ mẹ đón ở trường đến rất muộn mà chưa bao giờ kêu ca, phàn nàn. Chị kết thúc câu chuyện với chúng tôi bằng câu nói đùa của chồng chị thường nói với các con: “Ở nhà mình, mẹ luôn là số 1, bố chỉ là một dãy số 0, nhưng là những con số 0 đặt đằng sau số 1. Các con có biết nhờ thế mà số 1 đó được nhân lên gấp hàng trăm, nghìn lần không”.
PGS. TS Vũ Thị Thu Hà, hiện nay là Phó viện trưởng Viện Hóa học Công nghiệp Việt Nam, Giám đốc Phòng Thí nghiệm trọng điểm công nghệ lọc hóa dầu – Bộ Công thương.
Trong 20 năm công tác, nghiên cứu khoa học ứng dụng thực tiễn và đào tạo cán bộ khoa học, PGS – TS Vũ Thị Thu Hà đã nhận được nhiều giải thưởng khoa học và bằng khen có giá trị như: 2 giải thưởng sáng tạo KH – CN VIFOTEC năm 2009 và 2010; 2 bằng khen của Thủ tướng Chính phủ năm 2010 và năm 2011; 5 Bằng khen của Bộ Công nghiệp (nay là Bộ Công thương); 1 Cúp vàng Techmart Việt Nam ASEAN + 3; 1 Bằng khen của Bộ KH&CN và nhiều bằng khen khác.
Năm 2011, PGS. TS Vũ Thị Thu Hà vinh dự nhận Giải thưởng Kovalevskaia dành cho những nhà khoa học nữ có thành tích nghiên cứu khoa học xuất sắc.
Leave a Reply