Thuyết nguyên tử – phân tử: Lịch sử phát triển

Từ 2500 năm trước đây, nhà bác học Hi Lạp Đemocrit đã đưa ra khái niệm đầu tiên về nguyên tử là hạt nhỏ nhất của chất. Ông cho rằng, nếu cứ chia đôi liên tiếp một đồng xu bằng bạc, đến lúc không thể chia nhỏ hơn được nữa thì đó là nguyên tử bạc. Nguyên tử của các chất khác nhau có kích thước, hình dạng khác nhau. Tuy nhiên, các thuyêt về nguyên tử trong suốt nhiều thế kỷ không có các thiết bị khoa học để kiểm chứng. Đến thế kỉ XVIII, ở Châu âu, giả thuyết về nguyên tử, phân tử được phục hồi. Đan-tôn (1766 – 1844), nhà bác học người Anh đã đề ra lí thuyết nguyên tử. Ông là người đầu tiên xây dựng bảng khối lượng nguyên tử của các nguyên tố hóa học. Cuối thế kỷ XIX, bằng thí nghiệm phóng điện trong khí kém (p = 0,001mmHg) ở thế hiệu khoảng 15000V nhà bác học Anh Tom-Xơn đã chứng tỏ nguyên tử có cấu tạo phức tạp. Một trong các thành phần của nguyên tử là các hạt electron. Thí nghiệm trên đã làm thay đổi quan điểm cho rằng nguyên tử là không thể phân chia được. Ông Tom-xơn cho rằng nguyên tử là một khối cầu đặc, các electron và các hạt mang điện dương phân tán đều trên toàn bộ khối cầu, vì nguyên tử trung hòa về điện. Sự phát minh ra hiện tượng phóng xạ là bước phát triển rất quan trọng của lí thuyết về nguyên tử. Nhà bác học người Pháp Bec-cơ-ren phát hiện các hợp chất của uran là những nguồn phóng xạ tự nhiên. Các tia phóng xạ không nhìn thấy được nhưng có tác dụng lên kính ảnh, ion hóa không khí và giết chết tế bào, có khả năng xuyên qua những vật không trong suốt. Hai vợ chồng nhà bác học Marie và Pie Quyri tiếp tục những nghiên cứu về phóng xạ, họ đã tìm ra hai nguyên tố mới có tính phóng xạ mạnh hơn uran là rađi và poloni. Năm 1911, khi sử dụng tia phóng xạ của rađi bắn phá một lá vàng mỏng và sử dụng màn chắn huỳnh quang để quan sát đường đi của hạt a, Rơ-dơ-pho đã khám phá hạt nhân nguyên tử. Khám phá của Rơ-dơ-pho đã làm thay đổi hoàn toàn quan niệm của Tom-xơn về nguyên tử. Nguyên tử có cấu tạo rỗng. Hạt nhân chỉ chiếm một phần rất nhỏ thể tích của cả nguyên tử, nhưng lại tập trung hầu như toàn bộ khối lượng của nguyên tử.