Tích hợp giáo dục ứng phó với BĐKH trong môn Hóa học cấp THCS

Thực hiện Công văn số 6151/BGDĐT-VP ngày 09/9/2013 của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) về việc tập huấn giáo dục ứng phó với biến đổi khí hậu (BDDKH)  tích hợp vào giảng dạy môn Vật lí, Hóa học, Sinh học, Địa lí và Công nghệ cấp Trung học cơ sở (THCS) năm học 2013-2014 của Bộ GD&ĐT, từ ngày 27/12/2013 đến hết ngày 28/12/2013 Sở GD&ĐT đã tổ chức triển khai tập huấn nội dung giáo dục ứng phó với biến đổi khí hậu (BĐKH) tích hợp vào giảng dạy môn Hóa học cấp THCS cho các đồng chí cán bộ, giáo viên cốt cán của các Phòng GD&ĐT (sau đây được gọi chung là các đơn vị). Qua  nội dung tập huấn, Sở GD&ĐT hướng dẫn các đơn vị triển khai nội dung giáo dục ứng phó với biến đổi khí hậu (BĐKH)  tích hợp vào giảng dạy môn Hóa học cấp THCS từ năm học 2013-2014 như sau:

1. Mục đích

– Giúp giáo viên và học sinh biết thêm về hậu quả của BĐKH đang  tác động tiêu cực đến cuộc sống con người nhằm hạn chế những tác động xấu do BĐKH gây ra.

–  Từ kiến thức trên giáo viên thực hiện tích hợp, lồng ghép thông qua chương trình môn  Hóa học cấp THCS nhằm giáo dục học sinh, giúp các em nâng cao nhận thức và có những việc làm cụ thể, tích cực trong việc bảo vệ môi trường hiện tại cũng như trong tương lai.

2. Một số định hướng về tích hợp giáo dục ứng phó với BĐKH trong môn Hóa học cấp THCS

2.1. Mục tiêu về giáo dục ứng phó với BĐKH trong môn Hóa học

2.1.1. Về kiến thức

a. Biết được những biểu hiện của BĐKH : Trái Đất ngày càng nóng lên, các hiện tượng thời tiết cực đoan diễn ra ngày càng nhiều và trên diện rộng; mực nước biển ngày càng dâng cao.

b. Biết được một số nguyên nhân gây BĐKH

– Sự tác động tiêu cực của con người vào các thành phần tự nhiên làm thay đổi các thành phần trong không khí. Biết được một số chất hoá học gây BĐKH.

– Sự phát triển kinh tế – xã hội, nhất là phát triển công nghiệp và giao thông vận tải, gây ô nhiễm môi trường, tăng hiệu ứng nhà kính.

– Các nguyên nhân khác.

c. Biết được hậu quả của BĐKH : lũ lụt, hạn hán, nắng nóng; sạt lở đất ở miền núi, xói lở bờ sông/biển; băng tan, nước biển dâng,…

d. Biết được một số giải pháp và cách ứng phó, thích ứng với BĐKH để giảm thiểu thiệt hại do BĐKH gây ra.

e. Liên hệ với địa phương về những biểu hiện, nguyên nhân và hậu quả của BĐKH, các giải pháp để ứng phó với BĐKH.

2.1.2. Về kĩ năng: Giúp học sinh biết được:

a. Một số dấu hiệu của BĐKH, một số chất hoá học gây BĐKH.

b. Cách xử lí một vài trường hợp nhằm giảm nhẹ nguyên nhân và ứng phó với BĐKH đơn giản trong đời sống sản xuất và học tập hoá học ở trường phổ thông.

c. Sử dụng một số nhiên liệu, chất đốt, tài nguyên thiên nhiên hợp lí, góp phần ngăn chặn BĐKH.

2.1.3. Về thái độ

a. Học sinh có thái độ tích cực như: Hứng thú học tập bộ môn hoá học; Ý thức trách nhiệm với bản thân, với xã hội và cộng đồng; phát hiện và giải quyết vấn đề một cách khách quan, trung thực trên cơ sở phân tích khoa học; Ý thức vận dụng những tri thức hoá học đã học vào cuộc sống và vận động người khác cùng thực hiện.

b. Tăng cường giáo dục được coi là “chìa khóa” hiệu quả để cá nhân và cộng đồng ứng phó với những thách thức của BĐKH. Điều quan trọng là cần đổi mới phương pháp và các hình thức tổ chức giáo dục, không hạn chế giáo dục BĐKH trong các bài học khô cứng mà cần tăng cường các hoạt động thiết thực, sinh động ngoài giờ lên lớp.

c. Giáo dục BĐKH là một trong những nội dung của giáo dục vì sự phát triển bền vững, giúp người học hiểu và biết được những tác động của hiện tượng nóng lên toàn cầu, đồng thời khuyến khích thay đổi hành vi để ứng phó với BĐKH.

2.2. Khả năng tích hợp giáo dục ứng phó với BĐKH trong môn Hóa học

2.2.1. Các khả năng giáo dục ứng phó với BĐKH thông qua môn hoá học

a. Hoạt động giáo dục BĐKH có thể tiến hành thông qua 2 hoạt động chủ yếu:

–       Giáo dục BĐKH thông qua chương trình giảng dạy của môn học trong nhà trường.

–       Giáo dục BĐKH thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp và hoạt động xã hội.

b. Thông qua chương trình giảng dạy môn hoá học có 3 khả năng để tích hợp giáo dục BĐKH :

– Nội dung chủ yếu của bài học hay một số nội dung môn học có sự trùng hợp với nội dung GDBĐKH. Thí dụ: Oxi, ozon, clo, các oxit của lưu huỳnh, không khí, nước, nguồn hiđrocacbon thiên nhiên…

– Một số nội dung của bài học hay một số phần nhất định của môn học có liên quan trực tiếp với nội dung giáo dục BĐKH. Thí dụ: phân bón hoá học, hợp chất của cacbon…

 – Ở một số nội dung của môn học, bài học khác, các ví dụ, bài tập… được xem như là một dạng vật liệu dùng để khai thác các nội dung giáo dục BĐKH. Đối với môn hoá học chủ yếu ở dạng này, thí dụ: công nghiệp silicat, sản xuất HNO₃, ăn mòn kim loại….

c. Thông qua hoạt động ngoại khóa có nhiều hình thức để tổ chức như hoạt động tham quan, hoạt động Câu lạc bộ về giáo dục BĐKH, tổ chức các đêm diễn: Thời trang về giáo dục BĐKH…Tổ chức các hoạt động xã hội như tham gia các chiến dịch như: Không khí trong sạch, Màu xanh quê em, Tiết kiệm nước ….

2.2.2. Các nguyên tắc cơ bản khi tích hợp giáo dục ứng phó với BĐKH thông qua môn Hoá học ở trường THCS.

Quá trình khai thác các kiến thức giáo dục BĐKH cần phải đảm bảo 3 nguyên tắc cơ bản:

a. Không làm thay đổi tính đặc trưng môn học, không biến bài học của bộ môn thành bài giáo dục BĐKH.

b. Khai thác nội dung giáo dục BĐKH có chọn lọc, có tính tập trung vào những chương mục nhất định.

c. Phát huy cao độ các hoạt động tích cực nhận thức của học sinh và các kinh nghiệm thực tế các em đã có, vận dụng tối đa mọi khả năng để cho học sinh tiếp xúc trực tiếp với môi trường.

Giới thiệu các địa chỉ tích hợp giáo dục ứng phó với BĐKH trong môn Hóa học cấp THCS

(Theo Công văn số: 371/SGD&ĐT-GDTrH ngày 24/02/2014)