TỔ CHỨC QUẢN LÍ HỌC SINH NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ DẠY HỌC MÔN HÓA HỌC Ở TRƯỜNG THPT

CHUYÊN ĐỀ MÔN HÓA

TỔ CHỨC QUẢN LÍ HỌC SINH NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ DẠY HỌC MÔN HÓA HỌC Ở TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRUNG TRỰC

I.Lý do chọn đề tài:

Hóa học là một trong những môn tự nhiên quan trọng thường có trong kì thi tốt nghiệp THPT lẫn các kì thi tuyển sinh Cao đẳng, Đại học thuộc cả hai khối A và B. Tuy nhiên chất lượng khảo sát đầu năm học 2010- 2011 kết quả rất thấp , cụ thể số học sinh từ trung bình trở lên  như sau: lớp 12C1 đạt 0/31 HS; lớp 12C4 đạt 1/32 HS; lớp 10C7 đạt 4/ 45 HS; lớp 10C8 đạt 3/ 48 HS…  và thực tế trên lớp cho thấy đa số học sinh lớp vẫn chưa chịu học , còn thụ động, chưa tích cực trong giờ học

Các nhà nghiên cứu giáo dục chỉ ra rằng để dạy tốt – học tốt giáo viên phải phát huy tính tích cực hoạt động nhận thức của học sinh. Hình thành học sinh thói quen học tập chủ động, chăm chỉ, có ý thức kỉ luật, thấy được trách nhiệm và nhận thức cá nhân mình muốn thực hiện được mục tiêu này,   giáo viên cần quản lí khoa học học sinh trong tiết học, tạo cảm giác thoải mái, nhẹ nhàng trong học tập. Làm cho các em từ chưa thật sự chủ động sang hoàn toàn chủ động từ đối tượng tiếp nhận tri thức thành chủ thể chiếm lĩnh tri thức.

Công tác quản lí học sinh trong giờ học bộ môn là công việc khó khăn đòi hỏi trí sáng tạo và sự dày công của giáo viên, bởi vì học sinh không tích cực, không nổ lực học tập thì thầy cô dẫu có giỏi giang đến đâu, có cố gắng bao nhiêu đi nữa cũng không đem lại hiệu quả mong đợi. Cho nên dạy tốt-học tốt đòi hỏi người giáo viên phải đổi mới phương pháp giảng dạy, tăng cường hoạt động tự học, tăng cường quản lí hoạt động học tập của học sinh, phối hợp chặt chẽ hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh và các lực lượng giáo dục khác nhằm đem lại hiệu quả tích cực của học sinh là trung tâm của dạy học.

Vì vậy, tôi chọn “Giải pháp tổ chức quản lí học sinh nhằm nâng cao hiệu quả dạy học môn hóa học ở trường THPT Nguyễn Trung Trực ” nhằm góp phần đáp ứng yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học, phát huy tính tích cực chủ động học tập của học sinh giúp các em hiểu bài và học tập tiến bộ hơn.

II.Cơ sở thực tiễn:

Tăng cường quản lí học sinh nâng cao hiệu quả dạy – học là nhiệm vụ quan trọng thể hiện sự phối hợp liên tục, chặt chẽ, sự nổ lực hết mình giữa thầy và trò trong suốt quá trình dạy học. Hiệu quả của dạy học không ngừng lại ở bài giảng hay mà do nhiều yếu tố khác hổ trợ, quản lí học sinh trong giờ dạy bộ môn giúp giáo viên có cái nhìn bao quát quan tâm, yêu thương học sinh. Kết hợp đổi mới phương pháp hướng dẫn tận tình phương pháp học tập bộ môn, nắm chắc sức học của từng học sinh, điều chỉnh kịp thời phương pháp giảng dạy giúp học sinh chủ động học tập, xây dựng nếp tự học, ý chí trách nhiệm trong học tập. Tăng cường phát huy tính tích cực hoạt động nhận thức học sinh, tạo thói quen tốt trong học tập nắm vững nội dung bài học và học tập tiến bộ hơn nên tôi chọn đề tài nghiên cứu:

Giải pháp quản lí học sinh nhằm nâng cao hiệu quả dạy học môn hóa học ở trường THPT Nguyễn Trung Trực .

3.Biện pháp:

Biện pháp1: Tạo không khí học tập sôi nổi kết hợp linh hoạt phương pháp giảng dạy.

Ngay từ đầu năm học giáo viên nên vạch ra cho mình kế hoạch giảng dạy năng động sáng tạo, thường xuyên làm mới mình với nhiều biện pháp trong đó quản lí học sinh trong giờ học bộ môn giúp giáo viên bao quát lớp học, giải quyết kịp thời những tình huống xảy ra trong tiết dạy, nắm rõ sức học của từng học sinh để có biện pháp uốn nắn kịp thời. Luôn động viên, trò chuyện với các em để nắm bắt tâm tư nguyện vọng và kịp thời điều chỉnh phương pháp giảng dạy bộ môn cho phù hợp.

Học tập sôi nổi, vui vẻ sẽ giảm bớt sự căng thẳng, mệt mỏi, chán chường. Tạo ra cảm giác thoải mái, gần gủi với một câu nói vui, một mẫu chuyện lịch sử hoặc cử chỉ thân thiện sẽ kích thích hứng thú, tư duy sáng tạo học sinh cảm thấy thoải mái nhẹ nhàng để bước vào tiết học mới với tinh thần sảng khoái tiếp thu tốt bài học qua phương pháp dạy phù hợp của giáo viên.

Giảng dạy lưu loát, dễ hiểu nhưng không kém phần sinh động, luôn tạo ra tình huống có vấn đề thầy trò cùng giải quyết, trao đổi suy nghĩ làm cho mối quan hệ thầy trò luôn gắn bó, học sinh cảm thấy gần gũi, thoải mái và sẽ mạnh dạn hỏi thầy cô những điều gì chưa hiểu. Sự quan tâm yêu thương, hiểu tâm lí tính cách học sinh sẽ tăng hiệu quả hoạt động quản lí học sinh trong giờ dạy bộ môn.

Kết hợp linh hoạt phương pháp giảng dạy hình thành cho học sinh thói quen chịu khó lắng nghe những gì thầy cô giảng, chăm chỉ học hành có động cơ học tập đúng đắn luôn bị cuốn hút vào bài giảng của thầy cô. Tăng cường hoạt động quản lí giúp học sinh hiểu bài và học tập tiến bộ hơn. Thực tế, dạy tốt – học tốt giáo viên sử dụng tư duy các phương pháp sau:

* Phương pháp diễn giảng nêu vấn đề:

–      Kích thích học sinh tư duy động não, phát huy tinh thần làm chủ tiết học, giáo viên tạo ra tình huống có vấn đề hoặc thầy và trò cùng giải quyết vấn đề qua đặt câu hỏi cho các em suy nghĩ và trả lời.

* Phương pháp trực quan sinh động :

– Từ những hình ảnh , thí nghiệm biểu diễn hoặc mô hình , bảng tuần hoàn giúp học sinh hiểu rõ vấn đề nắm và nhớ bài kĩ hơn.

* Phương pháp thảo luận nhóm:

–     Thảo luận nhóm rèn luyện cho học sinh kĩ năng nói, giao tiếp và bồi dưỡng phương pháp tự học, giúp học sinh tham gia chủ động vào quá trình học tập, học sinh có thể chia sẽ kinh nghiệm, ý kiến để giải quyết vấn đề.

+  Học sinh chia thành nhiều nhóm nhỏ (4 nhóm) để thảo luận.

+ Giáo viên giao việc cho nhóm.

+ Giáo viên ấn định thời gian.

+ Giáo viên gọi bất kì học sinh của nhóm trình bày, rồi chốt ý nhận xét.

Vận dụng hiệu quả các phương pháp giảng dạy trên lớp, vừa phát huy tính tích cực tự lực học sinh, vừa giúp đỡ, phối hợp nhau trong học tập, thỏa mãn nhu cầu trong giao tiếp làm cho học sinh vui vẻ, hứng thú. Tạo điều kiện cho giáo viên có dịp theo sát các em, quản lí tốt hơn và giúp các em học tập tiến bộ, kịp thời phản hồi giáo viên chủ nhiệm, cha mẹ học sinh… góp phần nâng cao chất lượng bộ môn và đổi mới phương pháp dạy học.

Biện pháp 2: Phát huy tính tích cực hoạt động nhận thức của học sinh.

–         Giáo viên thường xuyên gọi học sinh trả bài, gọi phát biểu và làm bài tập.

–         Học sinh sẽ phát huy tinh thần học tập bằng cách học thuộc bài và làm bài tập đầy đủ theo bước hướng dẫn tự học của giáo viên, có sự chẩn bị chu đáo cho cho tiết học.

–         Học sinh đọc nội dung bài học trong sách giáo khoa.

–         Trả lời câu hỏi, làm bài tập trong sách giáo khoa, sách bài tập.

–         Đọc kĩ nội dung sách giáo khoa, gạch những nội dung chính, những công thức mới để vận dụng làm bài tập.

Như vậy, phát huy tính tích cực hoạt động nhận thức của học sinh giúp giáo viên quản lí khoa học học sinh trong tiết dạy bộ môn, kích thích tư duy sáng tạo, chủ động học tập, ý thức tổ chức kỉ luật, nâng cao trách nhiệm bản thân để học tập tiến bộ hơn.

Biện pháp 3: Lập sổ theo dõi kết quả học tập của học sinh qua từng thời điểm.

Dựa vào kết quả năm học trước và các kì kiểm tra khảo sát chất lượng bộ môn giáo viên sẽ phát hiện học sinh giỏi, khá, trung và yếu kém bộ môn. Lên kế hoạch lập sổ theo dõi kết quả học tập của học sinh từng thời điểm, phân loại đối tượng học sinh nhằm đánh giá đúng chất lượng bộ môn và kịp thời điều chỉnh kế hoạch giảng dạy bộ môn.

Nắm đối tượng giỏi, khá, trung, yếu kém bộ môn phân tích đối tượng tiềm hiểu khả năng tiếp thu, trình độ nhận thức, sự yêu thích cũng như những yêu cầu của các em về bộ môn. Phối hợp chặt chẽ Ban giám hiệu, giáo viên chủ nhiệm, cha mẹ học sinh… bàn biện pháp cải thiện chất lượng bộ môn và tác động cụ thể cho từng đối tượng học sinh.

Thông qua kết quả kiểm tra khảo sát chất lượng giữa học kì I giáo viên lên kế hoạch lập sổ theo dõi đánh giá chất lượng bộ môn, so sánh đối chiếu từng lớp đăng kí chỉ tiêu phấn đấu. Phân tích đề kiểm tra từng đợt khảo sát câu nào học sinh làm được câu nào chưa làm được, điểm số đã phản ánh đúng với sự phân hoá đề thi chưa, đúng với từng đối tượng cụ thể không.

Đánh giá khâu ra đề, so sánh từng thời điểm kết quả tăng hay giảm kịp thời đề ra biện pháp chấn chỉnh cách dạy – cách học nhanh chóng khắc phục hạn chế, nâng cao chất lượng bộ môn. Đồng thời vạch kế hoạch giảng dạy giúp học sinh yếu kém bộ môn đạt kết quả trung bình trở lên và bồi dưỡng học sinh giỏi, kịp thời tác động đến từng đối tượng học sinh. Tuy nhiên mỗi đối tượng học sinh giáo viên phải có biện pháp tác động khác nhau nhằm mục đích giúp các em học tập tốt và đạt kết quả cao nhất.

Cụ thể đối với học sinh yếu kém giáo viên cần dạy chậm, nắm nội dung trọng tâm, tăng cường kiểm tra, truy bài, dò bài học sinh. Sử dụng hệ thống câu hỏi, bài tập tuỳ theo trình độ từng đối tượng   học sinh, câu hỏi vừa sức các em trả lời được sẽ kích thích hứng thú, sự đam mê học tập bộ môn. Cộng với lời khen của cô hoặc cho điểm trực tiếp sẽ động viên tinh thần học tập của các em, tạo cho học sinh cảm giác thoải mái, nhẹ nhàng và yêu thích bộ môn mong muốn sớm quay lại tiết học.

Biện pháp 4: Hoạt động phối kết hợp các lực lượng giáo dục.

Đẩy mạnh khâu liên hệ giữa giáo viên bộ môn với giáo viên chủ nhiệm, giữa gia đình và nhà trường một cách chặt chẽ hơn, nắm được sức học cũng như hoàn cảnh từng em để đề ra biện pháp uốn nắn kịp thời, liên hệ cha mẹ học sinh yếu kém để nhờ sự hỗ trợ cha mẹ học sinh trong việc nhắc nhỡ con em học tập ở nhà, có kế hoạch phân công nhiệm vụ học tập cụ thể, xây dựng nếp tự học và luôn theo dõi sự tự học của học sinh sự nổ lực sáng tạo các em, mạnh dạn trao đổi với bạn bè, thầy cô về vấn đề học tập.

Công tác phối kết hợp giữa giáo viên chủ nhiệm với giáo viên bộ môn và các bộ phận tạo điều kiện thuận lợi cho việc giảng dạy của giáo viên qua khâu kiểm tra, truy bài, dò bài trong 15 phút đầu giờ mỗi buổi. Giáo viên phân công 4 học sinh khá, giỏi bộ môn phụ trách 4 nhóm (4 tổ) trong tuần ngày nào có tiết bộ môn, nhiệm vụ của nhóm trưởng truy bài cho nhóm vào 15 phút đầu giờ theo nhiều cách: mỗi bàn sẽ có 2 đôi bạn cùng tiến, 1nhóm có 3 dãy bàn chia đều theo sĩ số từng lớp. Giáo viên chủ nhiệm hoặc nhóm trưởng sẽ đặt câu hỏi để học sinh của nhóm trả lời, hoặc trình bày bằng giấy trong (10 đến 15 phút) thu 10 bài nộp sớm nhất. Học sinh nào chưa thuộc bài thì lớp trưởng báo ngay cho giáo viên bộ môn trước khi tiết học bắt đầu.

Phối hợp chặt chẽ với Ban Giám hiệu, Đoàn Thanh niên, Giám thị quản lí tốt các em. Trong tiết dạy bộ môn giáo viên có quyền xử lí những trường hợp học sinh vi phạm như không học bài, làm bài hoặc làm việc riêng hay vô lễ với giáo viên. Nếu không xử lí được thì có thể chuyển lên Ban giám hiệu, giám thị nhà trường cùng phối hợp xử lí. Khi xử lí giáo viên bộ môn nên tìm hiểu nguyên nhân? tại sao? không được cáu gắt, căng thẳng với học sinh nhẹ nhàng, nhỏ nhẹ, phân tích để học sinh thấy được cái đúng, cái sai hứa sửa chữa khuyết điểm.

Sau khi xử lí xong giáo viên bộ môn phải ghi lại vào sổ đầu bài đã xử lí mức độ nào để giáo viên chủ nhiệm nắm và tiếp tục có biện pháp xử lí tiếp theo, nếu tái phạm sẽ xử lí hình thức cao hơn, nếu tiếp tục vi phạm thành hệ thống đưa ra hội đồng kỉ luật nhằm giáo dục quản lí tốt học sinh trong học tập và thông báo kịp thời cho cha mẹ học sinh về tình trạng học tập các em  để cùng nhau bàn biện pháp phối hợp quản lí tốt các em. Qua cách giải quyết đó, từng học sinh ít nhiều cũng biểu lộ thế giới quan và nhân sinh quan của cá nhân dù đúng hay sai để giáo viên có cơ sở phát huy, uốn nắn kịp thời giúp các em học tập tiến bộ.

III.Kết quả:

Yêu nghề và giảng dạy tận tâm nhưng không bao quát được lớp học, học sinh không tập trung học tập đều không đem lại hiệu quả dạy học. Dạy tốt – học tốt giáo viên nên quan tâm, yêu thương tìm hiểu hoàn cảnh từng học sinh, nắm rõ khả năng học tập các em. Trong tiết dạy cần có cái nhìn bao quát, nắm sỉ số lớp dạy, phân loại đối tượng học sinh, áp dụng biện pháp cụ thể, kết hợp phương pháp linh hoạt cho từng bài, phần, mục. Phối hợp tốt với Ban Giám hiệu, giáo viên chủ nhiệm, cha mẹ học sinh…nâng cao hiệu quả quản lí, đề ra biện pháp uốn nắn kịp thời, hình thành ý thức, động cơ học tập đúng đắn  giúp các em chủ động học tập, đạt kết quả tốt nhất.

IV.Đánh giá kết quả:

–     Hình thành ý thức tổ chức kỉ luật giờ nào việc nấy.

–     Kích thích hứng thú, say mê học tập bộ môn.

–     Phát huy tính tích cực hoạt động nhận thức học sinh.

–     Xây dựng được nếp tự học, ý chí vượt qua khó khăn trong học tập.

V. Kết luận:

Quản lí học sinh trong giờ dạy bộ môn đạt hiệu quả , khi thiết kế bài học cần có sự đổi mới, lựa chọn và kết hợp các phương pháp dạy học nhằm phát huy cao độ tính tích cực nhận thức của học sinh . Tăng cường các hoạt động học tập của học sinh , tạo không khí học tập sôi nổi , hứng thú, xây dựng được nếp tự học .

Thông qua kết quả các kì khảo sát chất lượng bộ môn giáo viên phân loại đối tượng học sinh kịp thời điều chỉnh phương pháp giảng dạy phát huy tính tích cực học sinh và phối hợp tốt với các lực lượng giáo dục góp phần đáp ứng yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học và nâng cao chất lượng bộ môn