Chất cay có trong ớt là gì?

Capsaicin là một chất được lấy ra từ ớt, chính chất này tạo ra vị cay khi ăn ớt. Theo danh pháp IUPAC, capsaicin có tên gọi là 8-Methyl-N-vanillyl-trans-6-nonenamide, ngoài ra còn một số tên gọi thông thường khác

Capsaicin hòa tan trong cồn và mỡ, không hòa tan trong nước. Vì thế trong trường hợp ăn bị cay quá, dùng nước chỉ giảm được độ cay phần nào, những thức ăn có sữa sẽ giúp ta nhiều hơn.

Một trong những tác dụng của Capsaicin là diệt vi trùng, nên chất này thường được dùng để bảo quản thực phẩm, giữ cho thức ăn lâu hư. Ngoài ra cũng được dùng để bào chế băng hoặc cao dán, nhờ tác dụng làm thông sự bế tắc của máu. Một thử nghiệm của Hàn Quốc cho thấy lượng mỡ của một trăm người phụ nữ ăn ớt thường xuyên, được giảm xuống một cách rõ ràng. Theo một khám phá mới nhất, Capsaicin có khả năng giết chết tế bào ung thư tiền liệt tuyến nơi đàn ông.

Trong nghiên cứu mới đây, các nhà khoa học Anh khẳng định, capsaicin, hợp chất gây đỏ, nóng của ớt, có thể tiêu diệt các tế bào ung thư bằng cách tấn công trung tâm năng lượng của chúng.

Những người bị bệnh đau đầu mãn tính thường chữa bệnh bằng thuốc hoặc theo phương pháp truyền thống, và cả việc dùng ớt đỏ? Capsaicin là một hợp chất hoạt hóa trong thành phần ớt đỏ được cho là giúp giảm đau bằng cách làm giảm hợp chất P là chất vận chuyển thần kinh giúp truyền tín hiệu cơn đau. Điều này nghe có vẻ hơi lạ nhưng rất nhiều nghiên cứu đã tiến hành kiểm chứng và hầu hết đều tìm thấy bằng chứng ủng hộ quan điểm trên.

Việc sử dụng dài hạn chất capsaicin trong ớt có thể giúp giảm huyết áp trong loài chuột. Chất này kích hoạt phần tiếp hợp của tế bào thành mạch máu. Khi đã được kích hoạt, những tế bào này sản xuất ra ôxit nitơ, một phân tử có chức năng bảo vệ mạch máu chống viêm và giữ cho mạch máu hoạt động bình thường.

Các nhà khoa học còn cho rằng, có thể sử dụng chất nóng từ quả ớt để làm thuốc chống viêm khớp. Hiện đã có những loại kem có chứa capsaicin để bôi lên da nhằm giảm đau và chữa khớp nhưng nó thường gây cảm giác bỏng rát.

Qua nghiên cứu, các nhà khoa học cho biết, khi chúng ta cắn một miếng ớt cay, vị cay kích thích mạnh, khiến não bộ bài tiết ra chất hóa học làm giảm bớt đau đớn và sinh ra một chút khoái cảm. Trong ớt còn chứa một số chất giúp máu lưu thông tốt, tránh được tình trạng đóng vón tiểu cầu, dẫn đến bệnh nhồi máu cơ tim. Ớt còn có tác dụng ngăn ngừa huyết áp cao và giảm béo. Đây là tác dụng của capsaicin, chất có tác dụng kích thích các đầu dây thần kinh, làm giãn nở mao mạch, sinh ra hiện tượng đổ mồ hôi, đồng thời kích thích cơ thể đạt đến đỉnh điểm thăng hoa.

Capsaicin trong y khoa được liệt kê vào loại độc dược. Đây là một hóa chất có tác dụng khiến cho ớt có vị cay nóng, thế nhưng, khi ở dạng tinh khiết, hóa chất này có thể giết chết bất cứ ai thử nuốt nó. Capsaicin gây nóng và bỏng rát khi tiếp xúc với da người. Tuy nhiên bắt đầu từ lượng nào đó, nó mới tác hại đến cơ thể. Những phủ tạng như ruột, bao tử, hệ hô hấp, da và da nhờn trong khoang miệng mũi sẽ bị thiệt hại, nếu ăn cay quá độ. Dùng ớt quá độ và trong một thời gian dài có thể làm hệ thần kinh chết dần. Những hệ thần kinh bị ảnh hưởng: vị giác, cơ quai hàm, và do đó sự cảm nhận về độ cay cũng giảm đi (lên đô). Có người ăn cả trái ớt vẫn không có phản ứng gì tức thời, nhưng có người chỉ cần cắn một miếng thôi là nước mắt mũi giàn giụa, mồ hôi toát ra, tim đập nhanh, máu dồn, đầu bưng bưng, tai nhức ù …

Cấu trúc của capsaicin

Khi ăn cay trong người sẽ tiết ra chất Endorphine (có tác dụng gần giống như thuốc phiện), chất này được phỏng đoán là lý do làm cho ghiền.

Ớt càng cay, chất Capsaicin (độc tố) càng nhiều.

Chú ý:

capsaicin, một chất thuộc nhóm vanilloids, có khả năng giết chết tế bào ung thư bằng cách trực tiếp tấn công vào mitochondria (vi năng tử của tế bào) – nguồn sản sinh năng lượng để nuôi tế bào.

Theo nhóm nghiên cứu, “đặc điểm hóa sinh của mitochondria trong tế bào ung thư rất khác so với đăc điểm của mitochondria trong tế bào thường. Đó là một điểm yếu cố hữu của tế bào ung thư”.

Bác sĩ Bates nói: “Do capsaicin tấn công vào ngay bộ phận trọng yếu của tế bào ung thư nên chúng tôi tin rằng đã thật sự tìm ra được ‘gót chân Archiles’ của tất cả các loại tế bào ung thư”.

Nhóm nghiên cứu đã thử nghiệm capsaicin trên các tế bào ung thư phổi trong phòng thí nghiệm. Cuộc thử nghiệm này được bác sĩ Bates cho là đã mang lại một kết quả tốt đến mức “đáng kinh ngạc”. Một thử nghiệm tương tự trên tế bào ung thư tuyến tụy – một trong những dạng ung thư khó điều trị nhất – cũng thu được kết quả “rất quan trọng”.

Theo nhóm nghiên cứu, capsaicin có thể trở thành 1 vũ khí chống ung thư hữu hiệu và an toàn. Bác sĩ Bates nói: “Bằng cách tấn công các protein của bộ phận cung cấp năng lượng cho tế bào ung thư, một liều capcaisin sẽ gây ra cái chết tự nhiên cho tế bào ung thư, mà không gây nguy hại cho các tế bào lành mạnh ở xung quanh”.

Hơn nữa, theo bác sĩ Bates, capsaicin không có hoặc có rất ít tác dụng phụ đối với bệnh nhân.

Hy vọng mới trong phòng chống ung thư

Bác sĩ Bates nói: “Việc nghiên cứu và phát triển thuốc chống mitochondrial để dùng trong liệu pháp hóa trị ung thư mà chúng tôi đang thực hiện đã thu được những kết quả có ý nghĩa rất lớn trong cuộc chiến chống ung thư ở Anh cũng như trên toàn thế giới”.

“Do capsaicin – chất có vị cay – và những chất khác thuộc nhóm vanilloids vốn an toàn đối với sức khỏe con người, nên việc bào chế một loại thuốc có chứa capsaicin sẽ được thực hiện nhanh chóng hơn và ít tốn kém hơn so với việc sản xuất những loại thuốc khác”.

Theo nhóm nghiên cứu, “capsaicin còn được sử dụng trong các loại thuốc điều trị chứng căng cơ và bệnh vẩy nến. Điều đó dẫn đến một suy nghĩ là liệu có thể điều chỉnh thuốc đang dùng cho 2 bệnh đó để điều trị một số bệnh ung thư da hay không”. Bác sĩ Bates nói: “Chúng tôi nhận thấy rằng một số chất đang được sử dụng để điều trị những bệnh khác cũng có tác dụng chống ung thư”.

Theo bác sĩ Bates, capsaicin và những chất khác mà nhóm của ông đã thử nghiệm có vai trò quan trọng trong việc sản xuất thuốc chống ung thư trong tương lai. Ông nói: “Với sự cộng tác của các đồng nghiệp ở Nottingham và các trung tâm khác ở Anh, chúng tôi đang tìm đối tác để đưa những chất này vào sử dụng trong thử nghiệm lâm sàng. Mục đích của chúng tôi là điều trị nhiều loại bệnh ung thư khác nhau, ở cả người lớn lẫn trẻ em”.

Ông nói thêm rằng: “Phát hiện này thật là đáng phấn khởi và góp phần giải thích vì sao các nước như Mexico và Ấn Độ, nơi mà người dân có truyền thống ăn rất cay, lại có tỉ lệ thấp về nhiều loại bệnh ung thư so với các nước phương Tây.”

Nhóm nghiên cứu khuyên “những bệnh nhân ung thư và những người có nguy cơ bị ung thư nên theo một chế độ ăn uống có thêm chất cay để giúp việc điều trị và ngăn ngừa bệnh ung thư tốt hơn”.

Toàn bộ nghiên cứu này đã được công bố trên tạp chí quốc tế Biochemical and Biophysical Research Communications.

Một loại thuốc tê mới, trong đó chất capsaicin trong ớt đóng vai trò quan trọng, vừa được thử nghiệm thành công trên chuột. Theo các chuyên gia Mỹ, liệu pháp mới này có khả năng khắc phục nhược điểm của các loại thuốc gây tê hiện nay.

Chỉ nhắm vào thần kinh cảm nhận đau

Capsaicin trong ớt có vai trò quan trọng trong thuốc gây tê mới vừa được thử nghiệm thành công trên chuột. (Ảnh: Wikipedia)

Thuốc gây tê đầu tiên ra đời năm 1846, tạo nên một cuộc cách mạng lớn trong ngành phẫu thuật. Nhưng suốt từ đó đến nay, hầu như không có thay đổi gì quan trọng trong lĩnh vực gây tê.

Phương pháp gây tê hiện nay gây ức chế tất cả các tế bào thần kinh, chứ không phải chỉ các tế bào thần kinh cảm giác. Đó là lý do tại sao có trường hợp sau khi chữa răng xong, bệnh nhân bị tê cóng ở miệng và tạm thời không cử động được một số cơ.

Để khắc phục nhược điểm đó của các loại thuốc gây tê hiện nay, các nhà khoa học Mỹ đã tìm ra cách để thuốc tê chỉ ảnh hưởng đến những tế bào thần kinh cảm nhận đau, mà không đụng chạm gì đến những tế bào thần kinh xúc giác hay vận động.

Capsaicin “mở đường” cho QX-314

Nhóm nghiên cứu đã tiêm cho chuột những liều thuốc có chứa capsaicin, một thành phần hoạt tính tạo vị cay của ớt, và QX-314, một chất dẫn xuất của chất gây tê Lidocaine.

Cấu trúc 3 chiều của capsaicin – “người mở đường” cho QX-314 ức chế hoạt động của những tế bào thần kinh cảm nhận đau. (Ảnh: www.3dchem.com)

Khi được sử dụng kết hợp, capsaicin và QX-314 sẽ ức chế hoạt động của những tế bào thần kinh cảm nhận đau, cụ thể là không cho chúng truyền tín hiệu “Ôi, đau quá!” lên não. Nhưng chúng không gây ảnh hưởng gì đối với những tế bào thần kinh khác.

Lidocaine can thiệp vào sự hoạt động điện trong tất cả các tế bào thần kinh. Nhưng chất dẫn xuất QX-314 từ lidocaine thì không thể tự xâm nhập vào màng tế bào để khống chế các hoạt động điện trong đó.

Trong khi đó, capsaicin có khả năng làm hở các lỗ nhỏ chỉ có ở màng tế bào thần kinh cảm nhận đau. Qua những chỗ hở do capsaicin mở ra, QX-314 sẽ thâm nhập vào màng tế bào và làm vô hiệu các tế bào thần kinh cảm nhận đau.
Sẽ sớm thử nghiệm trên con người

Tiến sĩ Clifford Woolf của Bệnh viện Đa khoa Massachusetts, thành viên nhóm nghiên cứu, cho rằng phương pháp này có thể tạo ra sự thay đổi tích cực trong lĩnh vực gây tê.

Theo nhóm nghiên cứu, thuốc gây tê mới này có thể trở thành một công cụ hữu hiệu trong điều trị nha khoa, mổ đầu gối và các khớp, các chứng đau nhức mãn tính và cả trong sinh sản.

Thuốc gây tê mới này có thể trở thành một công cụ hữu hiệu trong điều trị nha khoa, phẫu thuật và sinh sản. (Ảnh: www.dkimages.com)

Với thuốc tê này, sản phụ khi sinh con sẽ không có cảm giác đau, nhưng vẫn cử động được đôi chân và cảm nhận được quá trình đứa con được đưa ra khỏi cơ thể mẹ.

Ngoài ra, thuốc gây tê này cũng có thể được vận dụng để điều trị ngứa do chàm bội nhiễm, dị ứng với cây sơn độc (poison ivy) hay các tác nhân khác. Sau các thử nghiệm thành công trên chuột, nhóm nghiên cứu hy vọng thuốc gây tê này cũng sẽ mang lại hiệu quả tương tự nơi con người.

Chuyên gia Bruce Bean, thuộc trường Y khoa Harvard, phát biểu: “Về nguyên tắc, các tế bào thần kinh cảm nhận đau ở chuột và người có sự tương đồng ở mức đủ để chúng ta sử dụng cùng một liệu pháp gây tê”.

Tiến sĩ Woolf lạc quan cho rằng những thử nghiệm đầu tiên trên con người sẽ được thực hiện trong vòng 2 -3 năm nữa.

Tổng hợp